Có nhiều phần mềm miễn phí, hợp pháp thay được SPSS cho khoá luận: JASP (giao diện bấm chuột, có độ tin cậy thang đo, EFA, CFA, hồi quy, t-test, ANOVA, SEM; chạy trên Windows, Mac, Linux), jamovi (bản cài trên máy và bản chạy trên trình duyệt), PSPP (giống SPSS nhất, đọc được file .sav), và R (mạnh nhất nhưng phải viết lệnh). Cho PLS-SEM thay SmartPLS có OpenPLS chạy trên trình duyệt và bản dùng thử 30 ngày của chính SmartPLS. Bài này chỉ dẫn tới trang chính thức của từng phần mềm; chúng tôi không hướng dẫn cài bản SPSS hay SmartPLS bẻ khoá.
Thông tin về từng phần mềm lấy từ trang chính thức của dự án, truy cập ngày 01/11/2026. Phiên bản, giá và tính năng có thể thay đổi sau ngày đó; kiểm tra lại trên trang gốc trước khi quyết định. Góc Nghiên Cứu (gocnghiencuu.com) có làm các công cụ phân tích miễn phí trên trình duyệt, nên chúng tôi ghi rõ chúng làm được gì và chưa làm được gì ở cùng bảng.
Bảng so sánh nhanh
| Phần mềm | Miễn phí | Chạy trên Mac | Online, không cài | Làm được cho khoá luận | Giới hạn chính |
|---|---|---|---|---|---|
| JASP | Có, mã nguồn mở (AGPL v3, GPL v2) | Có, Apple Silicon và Intel | Không (cài trên máy, cả ChromeOS) | Mô tả, t-test, ANOVA, tương quan, hồi quy tuyến tính và logistic, bảng chéo, PCA, EFA, CFA, độ tin cậy, SEM, PLS-SEM, trung gian | Cần khoảng 4 GB ổ đĩa; giao diện chưa xác nhận có tiếng Việt |
| jamovi | Desktop miễn phí, mã nguồn mở; Cloud có gói Guest miễn phí | Có, qua bản Cloud trên trình duyệt; bản Desktop xem trang tải của jamovi | Có (jamovi Cloud) | Phân tích cơ bản, thêm hơn 70 module mở rộng; hiện cú pháp R tương ứng | Gói Cloud miễn phí phải xếp hàng, giới hạn thời lượng phiên và cỡ dữ liệu so với gói trả phí |
| PSPP | Có, GPL v3, không hết hạn, không giới hạn số biến | Trang chính thức ưu tiên GNU/Linux, ghi nhận chạy được trên hệ khác | Có bản chạy trên trình duyệt do bên thứ ba làm (statable.eu) | Mô tả, t-test, ANOVA, hồi quy tuyến tính và logistic, độ tin cậy, phân tích nhân tố, phi tham số; cú pháp và file dữ liệu tương thích SPSS | Không có SEM, PLS-SEM |
| R (kèm RStudio) | Có | Có | Không (cài trên máy) | Mọi thứ, qua các gói như psych, lavaan, seminr | Phải viết lệnh |
| OpenPLS | Bản web miễn phí; lõi tính toán GPL-3.0 | Có (trình duyệt) | Có, cần tài khoản | PLS-SEM: mô hình đo lường, cấu trúc, bootstrap, MGA, IPMA, PLSpredict | Dữ liệu tải lên máy chủ của họ (có bản tự cài); chưa có tiếng Việt |
| SmartPLS 4 | Dùng thử 30 ngày, đủ tính năng bản Professional; sau đó trả phí | Có, macOS 11 trở lên | Không | PLS-SEM đầy đủ | Dùng thử một lần mỗi máy |
| Công cụ của Góc Nghiên Cứu | Có, không cần tài khoản | Có (trình duyệt) | Có, dữ liệu không gửi lên máy chủ | Cronbach's alpha, EFA, tương quan, hồi quy, t-test, ANOVA, PLS-SEM, trung gian và điều tiết, cỡ mẫu; đoạn văn chương 4 tiếng Việt | Chưa có hồi quy logistic, chi bình phương, CFA, kiểm định phi tham số |
JASP
JASP là phần mềm thống kê miễn phí, mã nguồn mở, được Đại học Amsterdam hỗ trợ. Trang chính thức ghi phần giao diện phát hành theo GNU Affero GPL v3 và phần lõi chạy R theo GNU GPL v2, nghĩa là luôn miễn phí. Phiên bản mới nhất khi chúng tôi xem là 0.99.0 (21/10/2026). Có bản cài cho Windows, macOS (Apple Silicon và Intel), Linux (Flatpak) và ChromeOS; cần khoảng 4 GB ổ đĩa.
Danh sách tính năng chính thức gồm hầu hết những gì khoá luận định lượng cần: t-test, ANOVA, ANCOVA, tương quan, hồi quy tuyến tính và logistic, bảng chéo, PCA, phân tích nhân tố khám phá và khẳng định, độ tin cậy (module Reliability), SEM, PLS-SEM, phân tích trung gian. JASP mở được file SPSS (.sav), Excel, CSV và Stata. JASP chạy được cả kiểm định cổ điển lẫn phiên bản Bayes của nhiều phép phân tích.
Trang chính thức: jasp-stats.org, danh sách tính năng: jasp-stats.org/features.
jamovi
jamovi tự mô tả là "bảng tính thống kê miễn phí và mở", xây trên ngôn ngữ R. Có hai cách dùng: jamovi Desktop cài trên máy, chạy hoàn toàn ngoại tuyến, dữ liệu ở lại trên máy bạn, và trang chủ ghi Desktop "luôn miễn phí"; jamovi Cloud chạy trên trình duyệt, kể cả Chromebook và máy tính bảng. Gói Cloud Guest miễn phí, không cần thẻ; gói trả phí bỏ hàng đợi, không giới hạn thời lượng phiên và cho dữ liệu lớn hơn.
Điểm đáng giá cho người học: jamovi cho xem cú pháp R tương ứng với mỗi phân tích bạn bấm, nên dễ chuyển dần sang R. Ngoài các phân tích có sẵn, jamovi có thư viện hơn 70 module cài thêm; trang chủ không liệt kê tên từng module, nên trước khi chọn jamovi cho SEM hay PLS-SEM, hãy kiểm tra trong thư viện module. Trang chính thức: jamovi.org, Cloud: jamovi.org/cloud.html.
PSPP
PSPP là phần mềm của dự án GNU, được giới thiệu là bản thay thế tự do cho SPSS và trông rất giống SPSS. Trang chính thức nhấn mạnh: không có "bom hẹn giờ", bản cài không hết hạn, không giới hạn số quan sát hay số biến, không phải mua thêm module. Phiên bản mới nhất khi chúng tôi xem là 2.1.3, giấy phép GPL v3 trở lên.
PSPP làm được thống kê mô tả, t-test, ANOVA, hồi quy tuyến tính và logistic, đo lường liên hệ, phân cụm, độ tin cậy và phân tích nhân tố, kiểm định phi tham số. Cú pháp và file dữ liệu tương thích SPSS, nên tài liệu hướng dẫn SPSS phần lớn dùng được. PSPP không có SEM hay PLS-SEM. Trang chính thức ghi GNU/Linux là nền tảng ưu tiên và có nhiều báo cáo chạy tốt trên hệ khác; trang cũng giới thiệu statable.eu, một trang của bên thứ ba chạy PSPP trên trình duyệt bằng WebAssembly. Trang chính thức: gnu.org/software/pspp.
R và RStudio
R là môi trường thống kê miễn phí, chạy trên Windows, macOS và các hệ UNIX; bản mới nhất khi chúng tôi xem là R 4.6.2 (29/10/2026). Phần lớn người dùng viết lệnh trong RStudio Desktop của Posit. Với khoá luận, các gói hay dùng là psych (Cronbach's alpha, EFA), lavaan (CFA, SEM) và seminr (PLS-SEM). R là thứ chúng tôi dùng để kiểm chứng các công cụ trên site: trang đó có sẵn lệnh R để bạn chạy thử.
Nhược điểm duy nhất là phải học viết lệnh. Nếu bạn còn vài tháng trước hạn nộp và muốn dùng thống kê lâu dài, R đáng học; nếu còn vài tuần, JASP hoặc jamovi nhanh hơn. Trang chính thức: r-project.org.
Thay SmartPLS: OpenPLS và bản dùng thử SmartPLS
SmartPLS 4 có bản dùng thử miễn phí 30 ngày với đầy đủ tính năng bản Professional, chỉ cần email, không cần thẻ, mỗi máy dùng thử một lần. Phiên bản mới nhất khi chúng tôi xem là 4.1.2.1 (25/10/2026), có bản cho Windows, macOS từ Big Sur (11) trở lên trên chip Apple Silicon và Intel, và Linux. Hết 30 ngày phải mua giấy phép. Cách tiết kiệm nhất là chuẩn bị xong dữ liệu và mô hình rồi mới kích hoạt dùng thử. Trang tải: smartpls.com/downloads.
OpenPLS là ứng dụng PLS-SEM trên trình duyệt. Trang chính thức ghi bản web miễn phí (không giới hạn số mô hình và bộ dữ liệu, đủ báo cáo và xuất file), lõi tính toán mã nguồn mở theo GPL-3.0 và có thể tự cài trên máy chủ riêng. Có MGA, MICOM, IPMA, PLSpredict, khái niệm bậc cao, FIMIX. Cần đăng ký tài khoản và tải dữ liệu lên máy chủ của họ; giao diện có tiếng Anh, Đức, Tây Ban Nha, Pháp, Bồ Đào Nha, Trung, Ý, Nhật, chưa có tiếng Việt. Trang chính thức: openpls.app.
JASP cũng có module PLS-SEM (xem phần JASP ở trên). Chọn PLS-SEM hay CB-SEM (AMOS) là câu hỏi phương pháp, xem bài PLS-SEM là gì.
SPSS cho MacBook và các lựa chọn khác trên Mac
Trên MacBook, các lựa chọn miễn phí chắc chắn chạy được là JASP (có bản riêng cho Apple Silicon và Intel), R, và mọi công cụ chạy trên trình duyệt: jamovi Cloud, OpenPLS, các công cụ của Góc Nghiên Cứu. SmartPLS 4 có bản macOS cho bản dùng thử. Nếu cài JASP trên Mac gặp lỗi, trang tải của JASP có hướng dẫn cài riêng cho macOS.
SPSS bản quyền là phần mềm thương mại của IBM. Trang giá của IBM khi chúng tôi xem ghi gói Base subscription "từ 99 USD cho mỗi người dùng", giá tham khảo và khác nhau theo quốc gia, kèm bản dùng thử miễn phí (ibm.com/products/spss-statistics/pricing). Trước khi mua, hỏi trường: nhiều trường có giấy phép cho sinh viên hoặc phòng máy cài sẵn.
Các trang "SPSS for Mac free download" ngoài trang của IBM thường là bản bẻ khoá. Chúng tôi không dẫn link tới đó: dùng phần mềm bẻ khoá vi phạm bản quyền, file cài từ nguồn lạ dễ kèm mã độc, và bạn có thể phải giải thích với hội đồng về phần mềm đã dùng.
SPSS online free: công cụ trên trình duyệt
Không có "SPSS online" chính chủ miễn phí. Thứ gần nhất là các công cụ phân tích chạy trên trình duyệt. Trên Góc Nghiên Cứu, mọi công cụ miễn phí, không cần tài khoản, và dữ liệu xử lý ngay trên máy bạn, không gửi lên máy chủ:
- Phân tích dữ liệu khảo sát: thống kê mô tả, Cronbach's alpha, EFA (PCA, PAF, ML; varimax, promax, oblimin), tương quan, hồi quy tuyến tính bội, t-test, ANOVA, viết sẵn chương 4.
- Tính Cronbach's alpha online với bảng Item-Total như SPSS và omega.
- Chạy PLS-SEM online với bootstrap, HTMT, f², PLSpredict.
- Kiểm định trung gian, điều tiết theo cách của PROCESS.
- Làm sạch dữ liệu Google Forms và xuất cú pháp SPSS.
Các con số đã được so với R trên dữ liệu công khai, và với output SPSS 27 đã công bố cho EFA; bảng so sánh và cách tự kiểm tra có ở trang kiểm chứng kết quả. Những gì công cụ chưa làm được: hồi quy logistic, chi bình phương, CFA và CB-SEM, kiểm định phi tham số. Cần các phân tích đó thì dùng JASP, jamovi hoặc PSPP; cách đọc kết quả chi bình phương (giống nhau giữa SPSS, JASP, jamovi) có ở bài kiểm định chi bình phương trong SPSS.
Chọn phần mềm nào?
| Tình huống | Gợi ý |
|---|---|
| Trường yêu cầu đúng SPSS | Dùng giấy phép của trường hoặc bản dùng thử của IBM; PSPP để luyện vì giống SPSS nhất |
| Khoá luận Cronbach, EFA, hồi quy, cần nhanh, dùng Mac | JASP, jamovi, hoặc công cụ trên trình duyệt |
| Cần CFA, CB-SEM | JASP (CFA và SEM có trong danh sách tính năng chính thức) hoặc R với lavaan |
| Cần PLS-SEM | SmartPLS (dùng thử), JASP, OpenPLS, R với seminr, hoặc công cụ PLS-SEM trên trình duyệt |
| Muốn học lâu dài | R |
Dù dùng phần mềm nào, ghi tên và phiên bản trong chương 3. Chưa biết cần phép phân tích nào thì dùng công cụ chọn phương pháp phân tích trước.
Câu hỏi thường gặp
SPSS miễn phí có không?
Không có bản SPSS miễn phí lâu dài. IBM có bản dùng thử và bán theo gói thuê bao; nhiều trường có giấy phép cho sinh viên. Các phần mềm miễn phí hợp pháp làm được việc tương tự là JASP, jamovi, PSPP và R.
Chạy SPSS online free được không?
Không có SPSS chính chủ chạy online miễn phí. Có jamovi Cloud (gói Guest miễn phí), PSPP trên trình duyệt qua statable.eu (bên thứ ba), và các công cụ phân tích trên trình duyệt của Góc Nghiên Cứu, không cần tài khoản.
Jamovi là gì? JASP là gì?
Cả hai là phần mềm thống kê miễn phí, mã nguồn mở, giao diện bấm chuột, thường được giới thiệu như phương án thay SPSS. JASP do nhóm ở Đại học Amsterdam phát triển, mạnh về thống kê Bayes; jamovi xây trên R, có bản chạy trên trình duyệt.
PSPP là gì, có giống SPSS không?
PSPP là phần mềm tự do của dự án GNU, được làm để thay SPSS: giao diện tương tự, đọc file .sav và chạy được nhiều cú pháp SPSS. Nó không có SEM hay PLS-SEM.
SmartPLS online free có không?
SmartPLS là phần mềm cài trên máy, có dùng thử miễn phí 30 ngày. Muốn chạy PLS-SEM trên trình duyệt, có OpenPLS (bản web miễn phí, cần tài khoản) và công cụ PLS-SEM của Góc Nghiên Cứu (không cần tài khoản).
Kết quả của phần mềm miễn phí có giống SPSS không?
Với cùng phương pháp và cùng tuỳ chọn thì có, vì công thức giống nhau. Khác biệt thường do tuỳ chọn mặc định khác (ví dụ phép trích và phép xoay của EFA, cách xử lý giá trị thiếu). Trang kiểm chứng cho thấy cách chúng tôi so công cụ của mình với R và SPSS.
Nguồn
Trang chính thức, truy cập ngày 01/11/2026:
- JASP: trang tải về (https://jasp-stats.org/download/), danh sách tính năng (https://jasp-stats.org/features/), câu hỏi thường gặp về giấy phép (https://jasp-stats.org/faq/)
- jamovi: trang chủ (https://www.jamovi.org/), jamovi Cloud (https://www.jamovi.org/cloud.html)
- GNU PSPP: https://www.gnu.org/software/pspp/
- The R Project for Statistical Computing: https://www.r-project.org/
- OpenPLS: https://openpls.app/
- SmartPLS 4, trang tải và dùng thử: https://www.smartpls.com/downloads/
- IBM SPSS Statistics, trang giá: https://www.ibm.com/products/spss-statistics/pricing