Khi Cronbach's alpha thấp (dưới 0,6) hoặc âm, kiểm tra theo thứ tự: câu đảo chiều đã mã hoá ngược chưa, có câu nào tương quan biến–tổng dưới 0,3, thang có quá ít câu không, thang có đo nhiều khía cạnh khác nhau không, dữ liệu có phiếu điền bừa không, và cỡ mẫu có quá nhỏ không. Quên đảo câu là nguyên nhân hay gặp nhất: trên dữ liệu bfi, thang Openness có alpha −0,157 khi chưa đảo hai câu ngược, và 0,603 sau khi đảo. Mốc thường dùng là 0,70 (Nunnally, 1978), chấp nhận 0,60 trong nghiên cứu khám phá (Hair và cộng sự, 2010).
Bài này đi qua từng bước trên dữ liệu thật để bạn tự chạy lại được. Định nghĩa alpha và cách đọc từng bảng SPSS có ở bài Cronbach's alpha là gì. Muốn tính ngay không cần SPSS, dùng công cụ tính Cronbach's alpha online.
Ví dụ thật: thang Openness của bộ dữ liệu bfi
Bộ bfi (gói R psych) có 2.800 người trả lời 25 câu Big Five trên thang 6 mức; file bfi.csv tải ở trang kiểm chứng. Thang Openness có 5 câu O1 đến O5, trong đó O2 và O5 là câu đảo chiều. Tính trên 2.726 người trả lời đủ 5 câu:
| Cách tính | Cronbach's alpha |
|---|---|
| Chưa đảo O2, O5 | −0,157 |
| Đã đảo O2, O5 (7 − điểm gốc) | 0,603 |
| Đã đảo, bỏ thêm O4 | 0,614 |
| Đã đảo, bỏ O4 và O2 | 0,574 |
Tương quan biến–tổng hiệu chỉnh sau khi đảo: O1 0,389; O2 0,340; O3 0,452; O4 0,220; O5 0,416. Chỉ O4 dưới 0,3. Ví dụ này cho thấy ba điều: alpha âm gần như chắc chắn là lỗi mã hoá; bỏ câu yếu chỉ tăng alpha một chút; bỏ thêm câu có thể làm alpha giảm.
Sáu bước kiểm tra khi alpha thấp
1. Câu đảo chiều đã được mã hoá ngược chưa?
Dấu hiệu: alpha âm hoặc rất thấp, một câu có tương quan biến–tổng âm. Đọc lại nội dung câu: câu nào nói theo chiều ngược khái niệm ("Tôi ít quan tâm đến ý tưởng mới" trong thang Cởi mở) phải đổi điểm: điểm mới = (thấp nhất + cao nhất) − điểm cũ. Với thang 5 mức là 6 − điểm cũ. Xem bài bảng mã hoá thang đo.
2. Có câu nào tương quan biến–tổng dưới 0,3?
Mở bảng Item-Total Statistics. Câu có tương quan biến–tổng hiệu chỉnh dưới 0,3 và cột "alpha nếu loại câu" cao hơn alpha hiện tại là ứng viên để loại. Chỉ loại khi nội dung khái niệm vẫn được giữ đủ, và ghi rõ lý do trong chương 4. Không loại liên tục chỉ để alpha vượt ngưỡng.
3. Thang có quá ít câu không?
Alpha phụ thuộc số câu: cùng mức tương quan giữa các câu, thang ít câu cho alpha thấp hơn thang nhiều câu (Cortina, 1993). Thang 2–3 câu có alpha 0,6 có thể vẫn chấp nhận được; nên báo thêm tương quan trung bình giữa các câu. Với thang 2 câu, báo tương quan giữa hai câu thay vì chỉ báo alpha.
4. Thang có đang đo nhiều khía cạnh không?
Alpha giả định các câu đo cùng một khái niệm. Nếu thang gộp hai khía cạnh khác nhau, alpha thấp dù từng nhóm câu nhất quán. Chạy EFA cho riêng thang đó: nếu ra hai nhân tố, tính alpha cho từng nhân tố (Tavakol & Dennick, 2011).
5. Dữ liệu có phiếu điền bừa không?
Phiếu trả lời một chiều, làm quá nhanh hoặc sai câu kiểm tra chú ý làm nhiễu tương quan giữa các câu. Lọc theo quy tắc đã định trước, áp dụng cho mọi phiếu, bằng công cụ làm sạch dữ liệu và bài cách lọc phiếu không hợp lệ. Quy tắc lọc không được chọn sau khi xem alpha.
6. Cỡ mẫu có quá nhỏ không?
Với khảo sát thử 20–30 phiếu, alpha dao động mạnh giữa các lần thu. Alpha thấp ở khảo sát thử là tín hiệu để xem lại câu chữ, chưa phải kết luận về thang đo. Xem bài nghiên cứu sơ bộ.
{{CTA}}
Những việc không được làm
- Sửa câu trả lời, xoá phiếu có chọn lọc hoặc thêm phiếu tự điền để alpha đạt ngưỡng.
- Đảo điểm một câu không phải câu đảo chiều chỉ vì nó làm alpha cao hơn.
- Loại hết câu cho đến khi còn 2 câu có alpha đẹp mà không xét nội dung khái niệm.
Alpha vẫn thấp sau khi kiểm tra thì viết sao?
Báo cáo đúng giá trị, nêu đã kiểm tra những gì, và đưa vào mục hạn chế. Ví dụ:
Thang đo Cởi mở có Cronbach's alpha 0,603, chỉ đạt mức chấp nhận được trong nghiên cứu khám phá (Hair và cộng sự, 2010). Câu O4 có tương quan biến–tổng 0,220; loại O4 chỉ làm alpha tăng lên 0,614 nên tác giả giữ đủ năm câu để bảo toàn nội dung thang đo. Kết quả liên quan đến khái niệm này cần được diễn giải thận trọng.
Trình bày bảng theo APA: xem mẫu bảng Cronbach's alpha. Nếu chạy SEM hoặc PLS-SEM, báo thêm CR và AVE (bài AVE và CR).
Câu hỏi thường gặp
Cronbach's alpha âm là sao?
Alpha âm xảy ra khi tổng hiệp phương sai giữa các câu âm, gần như luôn do có câu đảo chiều chưa được mã hoá ngược hoặc nhập sai mã. Kiểm tra bước 1 trước tiên.
Alpha 0,6 có được chấp nhận không?
Từ 0,6 đến dưới 0,7 thường được chấp nhận trong nghiên cứu khám phá (Hair và cộng sự, 2010). Với thang đã được dùng nhiều, hội đồng có thể đòi 0,7. Nêu nguồn của mốc bạn dùng.
Alpha quá cao (trên 0,95) có tốt không?
Không hẳn. Alpha rất cao có thể do các câu gần như lặp lại nhau. Xem lại nội dung câu và cân nhắc rút gọn thang.
Tài liệu tham khảo
- Cortina, J. M. (1993). What is coefficient alpha? An examination of theory and applications. Journal of Applied Psychology, 78(1), 98–104. https://doi.org/10.1037/0021-9010.78.1.98
- Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2010). Multivariate data analysis (7th ed.). Pearson Prentice Hall.
- Nunnally, J. C. (1978). Psychometric theory (2nd ed.). McGraw-Hill.
- Revelle, W. Gói R psych, bộ dữ liệu bfi. https://CRAN.R-project.org/package=psych
- Tavakol, M., & Dennick, R. (2011). Making sense of Cronbach's alpha. International Journal of Medical Education, 2, 53–55. https://doi.org/10.5116/ijme.4dfb.8dfd