Quản trị nhân sự & tổ chức
Động lực làm việc là gì, đo bằng thang đo nào?
- Khái niệm
- Động lực làm việc
- Tiếng Anh
- Work Motivation
- Thang đo trong thư viện
- 6
- Biến quan sát
- 19
Động lực làm việc là các lý do khiến người lao động bỏ công sức vào công việc. Thuyết tự quyết của Deci và Ryan phân biệt động lực theo mức độ tự chủ: từ không có động lực, điều tiết bên ngoài vì vật chất hay xã hội, điều tiết nội nhập, điều tiết đồng nhất, tới động lực nội tại. MWMS của Gagné và cộng sự (2015) được kiểm định ở 7 ngôn ngữ và 9 quốc gia theo cấu trúc này. Đề tài thường gặp ở Việt Nam: động lực làm việc của nhân viên văn phòng, công chức, nhân viên y tế và ảnh hưởng của lương thưởng, lãnh đạo.
So sánh các thang đo
| Thang đo | Tác giả (năm) | Số biến | Thang trả lời | Khi nào nên dùng |
|---|---|---|---|---|
| Động lực nội tại (IM) MWMS | Gagné và cộng sự (2015) | 3 | 7 mức: 1 = Hoàn toàn không … 7 = Hoàn toàn đúng | Chọn khi muốn đo làm việc vì thích thú; thường là biến chính trong mô hình động lực. |
| Điều tiết đồng nhất (ID) MWMS | Gagné và cộng sự (2015) | 3 | 7 mức: 1 = Hoàn toàn không … 7 = Hoàn toàn đúng | Chọn khi muốn đo làm việc vì thấy công việc có ý nghĩa, quan trọng với bản thân. |
| Điều tiết nội nhập (IJ) MWMS | Gagné và cộng sự (2015) | 4 | 7 mức: 1 = Hoàn toàn không … 7 = Hoàn toàn đúng | Chọn khi muốn đo làm việc vì áp lực nội tâm như xấu hổ, muốn chứng tỏ bản thân. |
| Điều tiết bên ngoài vì vật chất (EMA) MWMS | Gagné và cộng sự (2015) | 3 | 7 mức: 1 = Hoàn toàn không … 7 = Hoàn toàn đúng | Chọn khi đề tài về lương thưởng, phúc lợi và muốn đo làm việc vì lợi ích vật chất. |
| Điều tiết bên ngoài vì xã hội (ESO) MWMS | Gagné và cộng sự (2015) | 3 | 7 mức: 1 = Hoàn toàn không … 7 = Hoàn toàn đúng | Chọn khi muốn đo làm việc để được người khác công nhận hoặc tránh bị chỉ trích. |
| Không có động lực (AM) MWMS | Gagné và cộng sự (2015) | 3 | 7 mức: 1 = Hoàn toàn không … 7 = Hoàn toàn đúng | Chọn khi muốn đo tình trạng không có động lực, thường dùng cùng các thành phần khác. |
Biến quan sát từng thang đo
Bản tiếng Việt do ban biên tập dịch để tham khảo. Khi dùng cho nghiên cứu, hãy dịch ngược (back-translation) và chạy thử
với 20–30 người trước khi phát chính thức. Thay [hệ thống], [thương hiệu]... bằng đối tượng cụ
thể trong đề tài của bạn.
Động lực nội tại (IM) · MWMS
Bỏ công sức vì bản thân công việc thú vị, mang lại niềm vui.
| Mã | Biến quan sát (tiếng Việt) |
|---|---|
| IM1 | Vì tôi thấy vui khi làm công việc của mình. |
| IM2 | Vì những gì tôi làm trong công việc khiến tôi hào hứng. |
| IM3 | Vì công việc tôi làm rất thú vị. |
Thang trả lời: Mức độ đúng 1–7
Nguồn: Gagné và cộng sự (2015). Bản gốc tiếng Anh và lưu ý sử dụng: thang đo MWMS.
Điều tiết đồng nhất (ID) · MWMS
Bỏ công sức vì thấy công việc quan trọng và phù hợp với giá trị của bản thân.
| Mã | Biến quan sát (tiếng Việt) |
|---|---|
| ID1 | Vì cá nhân tôi thấy việc bỏ công sức cho công việc này là quan trọng. |
| ID2 | Vì bỏ công sức cho công việc này phù hợp với giá trị cá nhân của tôi. |
| ID3 | Vì bỏ công sức cho công việc này có ý nghĩa riêng với tôi. |
Thang trả lời: Mức độ đúng 1–7
Nguồn: Gagné và cộng sự (2015). Bản gốc tiếng Anh và lưu ý sử dụng: thang đo MWMS.
Điều tiết nội nhập (IJ) · MWMS
Bỏ công sức để giữ lòng tự trọng hoặc tránh cảm giác tội lỗi, xấu hổ với bản thân.
| Mã | Biến quan sát (tiếng Việt) |
|---|---|
| IJ1 | Vì tôi phải chứng minh với bản thân rằng mình làm được. |
| IJ2 | Vì điều đó khiến tôi tự hào về bản thân. |
| IJ3 | Vì nếu không, tôi sẽ thấy xấu hổ với chính mình. |
| IJ4 | Vì nếu không, tôi sẽ cảm thấy tệ về bản thân. |
Thang trả lời: Mức độ đúng 1–7
Nguồn: Gagné và cộng sự (2015). Bản gốc tiếng Anh và lưu ý sử dụng: thang đo MWMS.
Điều tiết bên ngoài vì vật chất (EMA) · MWMS
Bỏ công sức để nhận phần thưởng vật chất hoặc tránh mất việc.
| Mã | Biến quan sát (tiếng Việt) |
|---|---|
| EMA1 | Vì người khác chỉ thưởng tiền cho tôi khi tôi bỏ đủ công sức vào công việc (ví dụ chủ doanh nghiệp, cấp trên…). |
| EMA2 | Vì người khác cho tôi công việc ổn định hơn nếu tôi bỏ đủ công sức (ví dụ chủ doanh nghiệp, cấp trên…). |
| EMA3 | Vì tôi có nguy cơ mất việc nếu không bỏ đủ công sức. |
Thang trả lời: Mức độ đúng 1–7
Nguồn: Gagné và cộng sự (2015). Bản gốc tiếng Anh và lưu ý sử dụng: thang đo MWMS.
Điều tiết bên ngoài vì xã hội (ESO) · MWMS
Bỏ công sức để được người khác chấp nhận, tôn trọng hoặc tránh bị chê trách.
| Mã | Biến quan sát (tiếng Việt) |
|---|---|
| ESO1 | Để được người khác tán thành (ví dụ cấp trên, đồng nghiệp, gia đình, khách hàng…). |
| ESO2 | Vì người khác sẽ tôn trọng tôi hơn (ví dụ cấp trên, đồng nghiệp, gia đình, khách hàng…). |
| ESO3 | Để tránh bị người khác chỉ trích (ví dụ cấp trên, đồng nghiệp, gia đình, khách hàng…). |
Thang trả lời: Mức độ đúng 1–7
Nguồn: Gagné và cộng sự (2015). Bản gốc tiếng Anh và lưu ý sử dụng: thang đo MWMS.
Không có động lực (AM) · MWMS
Không có lý do hay ý định bỏ công sức vào công việc.
| Mã | Biến quan sát (tiếng Việt) |
|---|---|
| AM1 | Tôi không bỏ công sức, vì tôi thực sự thấy mình đang lãng phí thời gian ở nơi làm việc. |
| AM2 | Tôi làm ít vì tôi không nghĩ công việc này đáng để bỏ công sức. |
| AM3 | Tôi không biết vì sao mình làm công việc này, đây là việc vô nghĩa. |
Thang trả lời: Mức độ đúng 1–7
Nguồn: Gagné và cộng sự (2015). Bản gốc tiếng Anh và lưu ý sử dụng: thang đo MWMS.
Lưu ý khi dùng
- MWMS dùng câu dẫn 'Vì sao bạn bỏ (hoặc sẽ bỏ) công sức vào công việc hiện tại?' và thang 7 điểm từ 'Hoàn toàn không' tới 'Hoàn toàn đúng'. Đặt câu dẫn ở đầu phần.
- Không cần dùng đủ 6 thành phần. Chọn theo giả thuyết; ví dụ đề tài lương thưởng có thể dùng EMA, IM và ID.
- Không cộng tất cả thành phần thành một điểm động lực chung vì chúng có ý nghĩa khác nhau, thậm chí ngược chiều.
Chọn được thang đo rồi, ghi nguồn đúng cách theo bài thang đo gốc, kế thừa và hiệu chỉnh, đặt khái niệm vào mô hình nghiên cứu vẽ online để có giả thuyết, tính cỡ mẫu tối thiểu, và sau khi thu dữ liệu thì kiểm tra độ tin cậy bằng công cụ tính Cronbach's alpha. Chưa thấy khái niệm cần tìm? Xem cách tìm thang đo trong nghiên cứu khoa học.
Câu hỏi thường gặp
Động lực làm việc nên đo bằng MWMS hay thang theo thuyết hai nhân tố?
Nhiều khoá luận ở Việt Nam đo các yếu tố tạo động lực (lương, đồng nghiệp, cấp trên) theo Herzberg hoặc Kovach. Đó là các nhân tố tác động, không phải bản thân động lực. MWMS đo chính động lực và lý do làm việc theo thuyết tự quyết.
MWMS có bao nhiêu câu?
19 câu chia thành 6 thành phần: không có động lực (3), điều tiết bên ngoài vì xã hội (3), vì vật chất (3), điều tiết nội nhập (4), điều tiết đồng nhất (3), động lực nội tại (3).
Có thể gộp thành động lực tự chủ và động lực bị kiểm soát không?
Có. Gagné và cộng sự gợi ý gộp động lực nội tại và điều tiết đồng nhất thành động lực tự chủ, điều tiết nội nhập và bên ngoài thành động lực bị kiểm soát. Nêu rõ cách gộp trong chương 3.